Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/11400/5069
Title: The bust of Lenin by Memos Makris
Alternative title / Subtitle: forms of corrosion and conservation work
Authors: Χαραλάμπους, Δημήτριος
Καραμπότσος, Αθανάσιος Χ.
Λαμπρόπουλος, Βασίλειος Ν.
Item type: Journal article
Keywords: Μορφές διάβρωσης;Διατήρηση εργασίας;Προτομή;Μέμος Μακρής;Τεχνικές κατασκευής;Έκθεση κατάστασης;Forms of corrossion;Conservation work;Bust;Memos Makris;Manufacturing techniques;Condition report
Subjects: Visual Arts
Monuments--Conservation and restoration
Παραστατικές τέχνες
Μνημεία συντήρηση και αποκατάσταση
Issue Date: 29-Jan-2015
2003
Date of availability: 29-Jan-2015
Abstract: Η προτομή του Λένιν φιλοτεχνήθηκε από τον Πατρινό γλύπτη Μέμο Μακρή τη δεκαετία του 70 . Το 1986 τοποθετήθηκε στο κτίριο της Κεντρικής Επιτροπής του Κ.Κ.Ε., στον Περισσό. Η προτομή, διαστάσεων 1,80mύψος, 1,40m πλάτος και 1,40m μήκος είναι κατασκευασμένη από κομμάτια φύλλων χαλκού 1,5 m πάχους, κατάλληλα μορφοποιημένα, σφυρήλατα και συγκολλημένα μεταξύ τους με χαλκοκόλληση. Ιδιαίτερης σημασίας και τεχνικής στο έργο είναι η απόδοση των ματιών από γυαλί μουράνο σε λευκό, αποχρώσεις του μπλε, κόκκινου και καφέ. Το έργο έχει πατιναριστεί με τη χρήση διαλύματος θειούχου καλίου (K2S ) και έχει περαστεί με κερί. Η εμφάνιση της προτομής έχει αλλάξει μετά από 15 χρόνια έκθεσης σε ένα διαβρωτικό περιβάλλον με ατμοσφαιρική ρύπανση, όπως αυτό της Αθήνας. Επικαλύπτεται από σκόνη και άλλα σωματίδια λεπτού πάχους που προέρχονται από τον περιβάλλοντα χώρο. Η τεχνητή πατίνα έχει απομακρυνθεί σε αρκετά σημεία, κυρίως σε ακμές και στις πιο εκτεθειμένες περιοχές. Κατά τόπους εμφανίζει απώλεια της διαφάνειάς του και θόλωμα (γαλακτώδης εμφάνιση), ενώ σε σημεία που δεν ήταν εκτεθειμένα στη βροχή είχε σκούρα καφέ απόχρωση. Η αλλοίωση οφείλεται πιθανότατα σε διαδικασίες διάβρωσης υπό την επίδραση, κυρίως, της υγρασίας και των αέριων ρύπων. Σημαντικό ρόλο στη γαλακτώδη εμφάνισή του φαίνεται να είχε η προσρόφηση αιωρούμενων σωματιδίων. Η σκούρα απόχρωση μπορεί να αιτιολογηθεί από την επικάθιση και την προσρόφηση σωματιδίων (π.χ. αιθάλης). Η φθορά του προστατευτικού υλικού είχε αλλοιώσει σημαντικά τις ιδιότητές του, δημιουργώντας αισθητικά προβλήματα και διάβρωση του χαλκού. Το πιο εμφανές σύμπτωμα της επίδρασης των παραγόντων φθοράς στο γλυπτό, είναι τα ‘’ίχνη ροής’’ που εμφανίζονται κυρίως σε περιοχές που δεν εκτίθενται άμεσα στην βροχόπτωση (βλέφαρα, αυχένας, το κάτω σημείο της μύτης κ.λπ.). Αυτό το είδος της διάβρωσης οφείλεται στη συμπύκνωση υδρατμών. Τα σταγονίδια που σχηματίζονται διαλύουν τους όξινους ρύπους και κάτω από την όξινη προσβολή διαλύεται η τεχνητή πατίνα και δημιουργείται ένα ίχνος σαν να έχουμε ροή νερού. Διαδικασία συντήρησης: Ο καθαρισμός ξεκίνησε από πάνω προς τα κάτω με διαδοχικές εκπλύσεις, αρχικά με νερό ύδρευσης και στη συνέχεια με απιονισμένο νερό για την απομάκρυνση των διαλυτών επικαθίσεων (π.χ. διαλυτά άλατα) και με μαλακή βούρτσα. Για τις λιπαρές επικαθίσεις προστέθηκαν σταγόνες μη ιοντικού απορρυπαντικού Texapon. Κατά τη διάρκεια του καθαρισμού γινόταν συλλογή δείγματος εκπλυμάτων και μέτρηση του pH και της ειδικής ηλεκτρικής αγωγιμότητας, για να διαπιστωθεί η απομάκρυνση όξινων ή αλκαλικών επικαθίσεων και διαφόρων διαλυτών αλάτων. Για την απομάκρυνση της μαύρης κρούστας, διαδικασία αρκετά χρονοβόρα και επίπονη, χρησιμοποιήθηκαν ειδικά σκευάσματα από προσροφητική άργιλο (σεπιολίτη) με απιονισμένο νερό και συμπλοκοποιητές ιόντων ασβεστίου (E.DD.T.A.). Το υλικό τοποθετούνταν επιλεκτικά και σταδιακά σε μικρές επιφάνειες, για να μην έλθει σε επαφή με το μέταλλο και αφηνόταν να στεγνώσει επί μία ώρα. Έτσι αποδιοργανωνόταν η μαύρη κρούστα και η αφαίρεση γινόταν με νυστέρι. Ακολουθούσε καλή πλύση με απιονισμένο νερό. Αφαίρεση του διαβρωμένου στρώματος του παλαιού κεριού με μαλακό πανί εμποτισμένο με μίγματα οργανικών διαλυτών (αιθανόλη,ακετόνη και white espirit). Η εργασία αυτή ήταν πολύ επίπονη και χρονοβόρα γιατί το γηρασμένο κερί δεν διαλύεται εύκολα σε διαλύτες. Μηχανικός καθαρισμός με υαλόβουρτσα για την απομάκρυνση των προϊόντων διάβρωσης και των επικαθίσεων στα σημεία ροής. Επαναδημιουργία πατίνας τοπικά στα σημεία που χρειαζόταν με διάλυμα θειούχου καλίου (K2S) σε νερό 5% κ.ό., με προθέρμανση του μετάλλου και σταθεροποίησή της με αναγωγική φλόγα. Στην τελική φάση εφαρμόστηκε προστατευτικό μικροκρυσταλλικό κερί υψηλού σημείου τήξης.
The bust of Lenin by Memos Makris has been located in front of the offices of the Communist Party of Greece since 1986. The sculpture is made of copper sheet 1,5 mm thick. Small pieces of copper sheet hammered to take the appropriate form are welded together. The eyes are made of murano glass in the shades of white, blue, red and brown. The whole sculpture has been patinated by a solution of potassium sulfide and a protective wax coating has been applied. The influence of more than 15 years of urban atmosphere has had its affect on the sculpture: A layer of precipitated small particles of soot, dust and other materials is forming strongly adhering crusts in places protected from rain. In other places artificial patina has been removed by acid attack and the welded joins have been subject to galvanic corrosion. The disfiguring “drainings”, a characteristic form of corrosion in outdoor bronze statues, is also present in places. This form of corrosion is due to the condensation of water vapour, the dissolution of acid pollutants in water droplets and the subsequent acid attack of the artificial patina. Conservation work started by thorough washing of the whole sculpture from the top downwards. Tap water was used at the beginning subsequently followed by deionized water. Non-ionic detergent was used for the removal of greasy precipitates. During washing pH and conductivity was measured. For the removal of the hard black crusts, absorbing clay was used together with water and a solution of EDTA. This absorbing pad, through dissolving calcium compounds, weakens the hard crusts and makes their removal by mechanical means much easier. In places, disfiguring corrosion products were removed by mechanical means. Old remnants of wax were removed by repeated treatment with solvents. It is well known that old wax is not easily removed. In small places, when necessary after cleaning, the artificial patina was restored. At the end a protective layer of microcrystalline wax was applied.
Language: English
Citation: Charalambous, D., Karampotsos, A. X. and Lampropoulos, V. N. (2003) The bust of Lenin by Memos Makris: forms of corrosion and conservation work. Archaeopress. pp.671-677.
Journal: Archaeopress
Type of Journal: With a review process (peer review)
Access scheme: Publicly accessible
License: Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Ηνωμένες Πολιτείες
URI: http://hdl.handle.net/11400/5069
Appears in Collections:Δημοσιεύσεις

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
THE DUST OF LENIN BY MEMOS MAKRIS.pdf1.77 MBAdobe PDFView/Open


This item is licensed under a Creative Commons License Creative Commons